خسارت تأخیر تأدیه چیست؟
وقتی بدهکار دین نقدی را سر موعد نمی‌پردازد و طلبکار آن را مطالبه کرده، طلبکار می‌تواند علاوه بر اصل طلب، کاهش ارزش پول در این فاصله را هم بخواهد. مبنای قانونی آن ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی است و برای چک، از تاریخ سررسید مندرج در چک محاسبه میشود.
شرط‌های ماده ۵۲۲ برای دین عادی: طلبکار مطالبه کرده باشد، بدهکار توانایی پرداخت داشته و امتناع کرده باشد، و تغییر فاحش شاخص قیمت‌ها رخ داده باشد. در چک، رویه‌ی قضایی خسارت را از تاریخ سررسید چک می‌پذیرد.
فرمول محاسبه
خسارت = اصل بدهی × (شاخص ماه پرداخت ÷ شاخص ماه سررسید) − اصل بدهی. شاخص‌ها شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی‌اند که بانک مرکزی برای استفاده‌ی دادگاه‌ها اعلام می‌کند.
هر دو عدد شاخص باید از یک جدول و با یک سال پایه باشند؛ مخلوط‌کردن جدول بانک مرکزی و مرکز آمار، یا دو سال پایه‌ی متفاوت، نتیجه را کاملاً غلط می‌کند. اگر شاخص ماه پرداخت هنوز منتشر نشده، معمولاً آخرین شاخص منتشرشده ملاک قرار می‌گیرد و در مرحله‌ی اجرا اصلاح میشود.
پرسش‌های رایج
خسارت تأخیر تأدیه چک از چه تاریخی حساب میشود؟+
از تاریخ سررسید مندرج در چک تا زمان پرداخت. لازم نیست طلبکار جداگانه ثابت کند که مطالبه کرده است.
آیا برای مهریه هم خسارت تأخیر تأدیه میگیرند؟+
خیر. مهریهی وجه رایج طبق قانون مدنی با شاخص سالانه به نرخ روز محاسبه میشود و خسارت تأخیر تأدیهی جداگانه ندارد. برای آن از ماشینحساب مهریه استفاده کنید.
اگر در قرارداد خسارت تأخیر توافق شده باشد چه؟+
اگر طرفین برای دیرکرد مبلغ یا وجه التزام تعیین کرده باشند، معمولاً همان توافق ملاک است و دادگاه به‌جای شاخص به آن رأی می‌دهد. جزئیات به متن قرارداد بستگی دارد.
شاخصهای این ماشینحساب از کجا میآیند؟+
از جدول شاخص ماهانهی بانک مرکزی با سال پایه ۱۳۹۵=۱۰۰ که از فروردین ۱۳۷۵ در ماشینحساب ثبت است. اگر شاخص ماه پرداخت هنوز منتشر نشده باشد، آخرین شاخص موجود به کار میرود. شاخصهای ماههای اخیر ممکن است برآوردی باشند و پس از اعلام رسمی کمی تغییر کنند.
عدد را حساب کردید؛ قدم بعدی چیست؟
نتیجه‌ی ماشینحساب تخمینی است. برای طرح دعوا، مذاکره یا اجرای حکم با یک وکیل چک مشورت کنید.